yalnızlık, sefillik, acılar ve mutsuzluklarla doludur hayat, yine de bu kadar kısa olmasaydı keşke!*/**
(*) woody allen, “annie hall”den
(**) madem ki hayat çük kadar kısa, bu yazı da öyle olsun.***
(***) ağzıma acı biber sürün bu arada. bi tanesi yeter, poşette kalanları şuraya koyuverin bizahmet. yarın salata yapar, size de hayır duası ederim.
yağmur sonrasının seçenekleri vardır.
kuşluk vakti, ofiste çalışırken, sıkıntılarını birden dağıtıverir. bu, mucizelere inanmak isteyip de inanmayan senin için bile ansızın çıkıp gelmiş bir mucizedir.
gece, bir cazbardan yalınayak başıkabak çıktığında, az önceki şiddetini kaybetmişse de halâ direnen bir yağmurla karışık bellibelirsiz esinti, sahneden kulaklarına, oradan da beyninin acı çeken kıvrımlarına doğru uçuşan notalarla kutsadığın yalnızlık duygunu okşar, azdırır onu.
ikindiüzeri, az önce içtiğin çayın üstüne iyi gider yağmur. iliklerine kadar ıslatmasını istersin de nazlanır, sonraya bırakır. azıcık üşümeni yeterli görür şimdilik. mevsimleri birbirine karıştırır, zamanı durdurursun. yaşlanmazsın, bir defalığına. caddede telaşla yürüyen insancıkların ardından bakakalır, ne çok şey kaçırdıklarını düşünürsün. sonra gündelik kaygılar ağır basar, ne yağmur kalır, ne bir bardak çayın esrikliği.
akşamları yağmur, metropoldeysen seni kimi vakit üzer, kimi sevindirir. duruma bağlıdır. asfalt kenarındaki birikintiler ruhunun ta gizli köşelerine sıçrar. kaldırımlar fayda etmez. kartpostallardaki ışık huzmesi birşey ifade etmez. bir çift kahverengi göz bekliyorsa, sevinirsin, telaşlı adımlarla eşlik edersin buna. değilse, boşunadır. akşam akşama benzer o durumda, yağmur yağmura.
sabahın köründe yağmur, şehir kan uykudayken ne şahanedir. yolunu şaşırmış martı, köşedeki karga, bir de sen bilirsin kıymetini. bu sırrı paylaşırsınız. kimseciklere gerek yoktur.
yağmur sonrasında toprak kokar. bunu herkes bilir.
…de, bilmez.
camellia sinensis‘in hikâyesi…
bir çin imparatoru, uşağı ve tuhaf bir tesadüfün bir araya geldiği bir hikayeyle mi hayatımıza girdi yoksa, uyuyakalan budist rahibin öfkeyle kestiği gözkapaklarından mı filizlendi bilmiyoruz ama latince adı camellia sinensis olan çay, yüzyıllardır mutfağımızın baş köşesinde… dünya genelinde sudan sonra en çok tüketilen içecek olan çayın ortaya çıkışıyla ilgili iki farklı efsane var. bir çin efsanesinde diyor ki, MÖ 2737 yılında çin imparatoru shen nung bir ağacın altında oturuyor, uşağı da içmesi için ona su ısıtıyormuş. birden rüzgâr çıkınca yakındaki bir ağacın yapraklarından birkaçı su ısıtılan kabın içine düşmüş. bitkilere meraklı imparator da suyun renginin değiştiğini görünce “du bakalım nolucak” diye uşağının yaprakları sudan çıkarmasına izin vermemiş ve bir müddet sonra renk değiştiren suyu içip “evreka evreka çayı buldum!” diye bahçede dört dönmeye başlamış 
-son kısmı abartı tabii ama efsane bu, atış serbest.
bir başka efsane ise çayın doğuşunu şöyle anlatıyor. çin’de tang hanedanlığı sırasında bir budist rahip, meditasyon için dokuz yıldır oturduğu duvarın önünde uyuyakalmış. uyandığında zayıflığına öyle öfkelenmiş ki göz kapaklarını kesip atmış. göz kapaklarının toprağa düştüğü yerden de bir süre sonra çay bitkisi filizlenmiş. (şahsen ilk hikâyeyi daha çok tuttum, dokuz yıl uykusuz otur, sonra göz kapağını kes, yok ben almiyim).
tarihsel olarak kesin bir zaman verilemese de çayın batıya gelmeden yüzyıllar önce çin’de içildiği biliniyor. han hanedanlığı (MÖ 206-MS 220) döneminden kalma mezarlardan çıkan kutularda çaya rastlanmış, ancak çayın çin’in “milli içeceği” haline gelmesi tang hanedanlığı (MS 618-906) sırasında gerçekleşmiş. sekizinci yüzyılda eğitim için çin’e giden bir japon budist rahip sayesinde japonya’ya da ulaşan çay, bu ülkede de uğruna gösterişli törenler düzenlenecek kadar çok sevilmiş.
bu sırada dünyanın batısındakiler bu leziz içecekten mahrum, sefil bir hayat sürdürüyormuş. henüz “beş çayı”nı icat etmemiş ingilizler günün o vakti geldiğinde sıkıntıdan birbirlerine giriyor; sağa sola sefere çıkma, millete sataşma kararlarını hep o vakitte alıyorlarmış. on altıncı yüzyılın ikinci yarısında çay içen avrupalılar (doğuya seyahat etmiş portekizliler) olduğuna dair birkaç kaynakta bilgi var, ancak çayın ticari bir ürün olarak avrupa’ya getirenler hollandalılar olmuş. 1606 yılında çin’den yola çıkarılan çaylar java adası üzerinden hollanda’ya ulaşmış. hollandalılar arasında kısa sürede popüler bir içecek haline gelen, oradan da batı avrupa’daki diğer ülkelere yayılan çay, ilk zamanlar yüksek fiyatı nedeniyle ilaç niyetine içiliyormuş.
çay tiryakisi prenses
“çayın hastası ingilizler n’apıyordu bu sırada?” diye sormakta haklısınız, avrupa’daki trendlere her zaman temkinli ve şüpheli yaklaşan “adalılar” avrupa’nın diğer milletleri “luiciğim yap bi çay, tavşan kanı olsun” diye kahvelerde okeye dönerken bizimkiler çaya pek de yüz vermiyormuş. uzak ülkelerden dönen ingiliz gemiciler çayı evlerine hediye olarak getiriyormuş, ancak işin ticarete dökülmesi 1600′lü yılların ortasını bulmuş. 1658 tarihli bir gazetede verilen “çinlilerin tcha, diğer milletlerin tay/tee dediği çin içeceği, sweeting’s rents’deki kafede satışa sunulmuştur” ilanı, ingilizlerin çaya henüz yabancı olduğunu gösteriyor. ingilizlerin çayla ilişkisindeki dönüm noktası, kral II. charles’ın çay tiryakisi portekiz prensesi braganzalı catherine’le evlenmesi olmuş. 1662 yılında fırtınalı bir yolculuk sonrası portsmouth limanına ulaşan prenses, karaya ayak basar basmaz çay içmek istemiş ama o sıralar henüz bilinmediğinden kendisine çay yerine ingilizlerin meşhur birası ale sunulmuş (ne alaka diycem fekat naapsin garipler; prenses istemiş, renginden tuttururuz diye düşündüler zaar). ingiltere kralıyla evlenip kraliçe tahtına oturan catherine’nin çay tutkusu sarayın etrafında kısa sürede duyulmuş ve de hemen benimsenmiş. önce aristokrat çevreler ve zengin ailelerin içebildiği çayın ünü bütün ülkeye yayılmış.
önce süt mü, çay mı?
çayın kraliçelerin ve soyluların içeceği olmaktan çıkıp halka ulaşması, yüksek vergiler nedeniyle biraz zaman almış. yüksek vergi yüzünden çayın ülkeye kaçak sokulması, çay yerine başka bitkilerin yapraklarının çay diye yutturulması, demlenmiş çayın kurutulup tekrar piyasaya sürülmesi gibi usulsüzlükler ortaya çıkınca, hükümet bakmış astarı yüzünden pahalıya geliyor, 1784′te vergiyi çok cüzi bir miktara düşürmüş, böylece çay yalnız varlıklıların ulaşabildiği bir ürün olmaktan çıkmış.
zengin fakir bütün ingilizler çayı böyle benimseyince etrafında renkli bir kültür doğmuş. danslı çay partileri, beş çayları vs. bilirsiniz ingilizlerin çayı sütle içmek gibi bir adetleri vardır, bir zamanlar sütün çaya hangi aşamada eklendiği sınıfsal bir ayrıma işaret edermiş. bütçesi kıt işçi sınıfı, parayı bastırıp kendine sağlam porselen fincanlar alamadığından, sıcak çayı koyup fincanı/bardağı çatlatmayayım diye önce sütü, sonra çayı koyarmış. lordlar, leydiler ise o caanım porselenlerinin kırılması gibi bir endişeleri olmadığından önce çayı koyup, süt ekleme kısmını misafirlerinin inisiyatifine bırakarak havalarını atarlarmış. (rahmetli ananem de sütlü içerdi çayını, benim bu ingiliz muhibi hallerim bu yüzden korkarım
çayın hikâyesi çin’de başlamış, ben de öyle başladım ama sonra iş -körolasıca anglofilliğin de tesiriylen- britanya’ya kaydı. daha bunun ortadoğu’da çay kültürü var, bizim ince belli bardaktaki çayımız var ama onlar bir başka yazıya kalsın artık. son olarak nerede okuduğumu hatırlamadığım -bir edgar allen poe öyküsünde olabilir- bir uzakdoğu inanışıyla huzurlarınızdan ayrılıyorum: çinliler, çok fazla yeşil çay içerseniz odada bir maymunun belirip, size eşlik etmeye başlayacağına inanırlarmış. aklınızda olsun, yeşil çayı abartmayın
(diz iz e pazartesi sendromu makalesi)
insan ömrünü 70 yıl kabul edelim. bunun son 10 yılını atın, hastalık mastalık… ilk 20 yılını da silin, tatilde kemiklerini gevretmekte olan dostum suat bey’in deyişiyle “milli öğütüm” falan… geriye ne kaldı, 40 yıl. biz ücretli köleler haftada en az beş gün çalışıyorsak, yedide beş, yani yaklaşık yüzde 75, dörtte üç. eh, kaldı 10 yıl… pazarları yarım gün de pazartesi sendromu hazırlığıyla geçer, kaldı yedibuçuk yıl… fazla mesai, şu bu, yuvarlarsak, ne kaldı: yedi yıl!
tepe tepe kullanınız.
demek ki sırf tesadüfen insan şeklinde bu gezegene teşrif buyurduğumuz ve de fred çakmaktaş devrine geç kaldığımız için, hayatımızın onda dokuzu gaspçılar tarafından iç ediliyor bi güzel. geriye kalıyor yüzde on. hadi bakalım, buradan yakınız.
daha ne diyeyim? marx’ınızdan bulunuz.
isktmin blogistanı, hayatın [bire] bir parodisi değilse ben de ben değilim. al mesela hınnNBey, al mesela filanca. al işte o M filan. nedir lan. hayatı kararacaklar top-10′da top olacak benden başka kimse yok muydu anasını satayım…
sevgili günlüğüm bugün bunu okudu. gerisi fasafiso (…deeeermiş kadayıfın altı hoca.)
ne yazı yazmak, ne yorumları yanıtlamak… çöl sıcağıyla ergenekon dehşeti birleşince insanın hiçbir şey yapası gelmiyor. yaşayası bile…
bazen zaman öldürmek bile en anlamlı işi yapmaktan daha anlamlı hale gelebiliyor. şu anda yaptığım gibi… bütün bir hafta manyak gibi çalış, çabala, birilerinin servetine servet kat, sonra iki gün boyunca hayata dönmen gerekirken hayata sırtını dön… deminki lafımı geri alıyorum, zaman öldürmek filan değil bu; oksimoronal bi lakırdı olacak ama olsun anasını satayım, bu bir “geçici intihar”!
minti hanım uyuyor, rüya bile görüyor, onun ergenekon gibi bir derdi yok, ekmek elden su banyodaki maşrapadan, cumartesi keyfi yapıyor. bi de bana bak, burada ekran başına tünemişim, şu bizim obli bey’e laf yetiştiriyorum. ben adam olmam.
neyse, bukowski amca imdadıma yetişsin, kafa adamdır kendisi. bakınız ne demiş:
“kedilerin arasında olmak çok iyidir. kendini kötü hissediyorsan kedilere bakar ve kendini çok daha iyi hissedersin, çünkü onlar her şeyin olması gerektiği gibi olduğunu bilirler; öyle fazla heyecanlanmak ya da üzülmek için bir neden yok. onlar bunu bilirler. kurtarıcıdır kediler. ne kadar çok kedin varsa o kadar uzun yaşarsın.”
valla son söylediğinde hesap hatası yapıyor olabilir. ben o kadar yaşamayacağım, biliyorum. o kadar yaşamak istediğim de kuyruklu yalan, kuru iftira. çok kedim olması dünya denilen izbe otelde daha fazla sürtmeye teşne olmamı gerektirmiyor. bak otel dedim de nedense anayurt oteli aklıma geldi şimdi. ne çok severim ben adam gibi yazarları, yusuf atılgan’ı mesela. charles amca haklı mı yoksa, ne kadar çok kedi ve kitap okursan ömrün o kadar uzun olur… kedi ve kitap… ikisi de k harfiyle başlıyor. bana bir harf öğretene yirmisekiz harf veririm… a’dan başlayalım… aşk… (-hassittir!)
- çelebi, böyle olur cumartesi cumartesi bunalım yazısı!
- çelebi, bok aynı zamanda isveççe kitap demek, biliyon nu?
yedi yıllık bir süreçte tüm dokularımız yenileniyormuş ya, şey olsa, mesela altı aylıkken, iki, beş, 12, 17, 25, 35, 40, 50 yaşlarındayken bir an için bir cihaza girsek ve o cihaz bizim o anki bir kopyemizi çıkarsa. seramik bir heykelimizi…
onları evimizde kişisel bir müze oluşturarak saklasak. o dönemlerimizdeki kişisel eşyalarımızdan birer örnekle birlikte. giysi parçaları, oyuncaklar, kitaplar, fotoğraflar, ses ve görüntü kayıtları, elyazıları, vs vs…
bundan şimdi bir korku filmi senaryosu da çıkar valla…
gidersiniz.
geride kalana gözünüz ilişir.
bir bakmışsınız ki sizsinizdir. öylece duruyorsunuzdur.
ne hissedersiniz?*
(*) bu yazının bir önceki yazıyla ilintisi yoktur. esin ya da çağrışım sözkonusu olabilir.
“bulunamadı”
ben bulmuştum ama?..
“üzgünüz, aradığınız şey burada değil.”
sersem, o bi kere “şey” filan değil. o, bir insan. insan gibi insan.
hem sen 1 ve 0′lardan oluşma bir zımbırtısın, üzülemezsin. üzülsem üzülsem ben üzülürüm.
ben üzüldüm.
o, arkadaşımdı.
en iyi arkadaşlarımdandı.
sanal diyenin alnını karışlarım.
“ay sen de çok duygusalsın be şekerim” diyene arada sırada üstü[ne] oturduğum değerli mabadımla güler geçerim.
herşeyin fiyatını bilip de hiçbir şeyin değerini bilmeyenlere inat (laforizma için oscar wilde’a müraaat edilmesi) yaşarım.
henri michaux demiştir ya, “delinin duyduğu tiktak, başka bir tiktaktır”, aynen. ben de delinin tekiyim, o başka tiktakı arar dururum. işitir dururum.
yine geliniz cano hanımcığım.
ihtiyacım[ız] var.
maruzatımız da…
“evdeki ilişkilerine usul usul yabancılaşan ve kendilerini yaratma yolculuğunun sonuna gelmediklerini kendilerine kanıtlamak istercesine yeni bir heyecana doğru sürüklenen evli ve çocuklu iki insanın hikayesi bu.”
“hayatın akışına kapılıp giderken kendilerini ‘kıstırılmış’ hissetmeye başlayan sarah ile brad’in hem ‘yeni bir yön’ arzusunu, hem de değişim korkusunu titizlikle mercek altına alıyor.”
bugün aptal kutusunda tom perotta’nın bestseller romanından uyarlanan “tutku oyunları” gösterilecekmiş. keşke seyredebilsem…
ama dur dur, ben bu filmi görmüştüm galiba. biryerlerden hatırlıyor gibiyim…
yok oğlum, karıştırıyorsun sen, ihtiyarlık alametleri belirdi…
